MUHAMMMAD IBN AHMAD AL-BERUNIY” ORTA ARNAWLÍ ISLAM BILIM JURTÍ

Bilim jurtında talabalar zaman talaplarına say bilim alıwı ushın barlıq qolaylıqlar jaratılǵan. Atap aytqanda, eń zamanagóy oqıw quralları menen támiyinlengen oqıw xanaları, málimleme-resurs orayı, dáretxana, asxana, jataqxana, sport zalı, mini futbol maydanshası, salamatlıq xanası, shashtárezxana bar.

“Quranı kárim hám tájwid” pullı oqıw kursları

Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń “Diniy-aǵartıwshılıq tarawınıń jumısın túpkilikli jetilistiriw ilajları haqqında”ǵı 2018-jıl 16-apreldegi PP-5416-sanlı Pármanı menen tastıyıqlanǵan ilajlar Baǵdarlamasınıń 6-bántinde belgilengen wazıypalardıń orınlanıwın támiyinlew maqsetinde Ózbekstan musılmanları mákemesiniń 2018-jıl 30-apreldegi 01A/056-sanlı buyrıǵı tastıyıqlanǵan. Usı múnásibet penen Muhammad ibn Ahmad al-Beruniy medresesinde 2018-jıl 10-iyunnan baslap “Quranı kárim hám tájwid” úyretiw boyınsha pullı oqıw kursları shólkemlestirildi.

Málimleme resurs orayı

Muhammad ibn Ahmad al-Beruniy” orta arnawlı islam bilim jurtınıń málimleme resurs orayı fondında jámi 17756 kitap saqlanbaqta. Sonnan, 1505 ulıwma bilimlendiriw ádebiyatları, 4085 arnawlı pánlerden sabaqlıqlar, 764 sociyallıq-ekonomikalıq ádebiyatlar, 7340 ilimiy-ǵalabalıq ádebiyatlar, 919 elektron ádebiyatları quraydı.

Kurslar

2018-jıl 10-iyunnan baslap “Quranı kárim hám tájwid” úyretiw boyınsha pullı oqıw kursları shólkemlestirildi.

Talabalar

Búgingi kúnge kelip bilim jurtında 148 talabaǵa 21 oqıtıwshı tárepinen tálim-tárbiya berip kelinbekte.

Jetiskenliklerimiz

Bilim jurtı oqıtıwshıları hám talabaları ótkerilip kelinetuǵın túrli tańlawlarda qatnasıp joqarı orınlardı iyelep kelmekte.

MULLA ALI QORI YASHAGAN DAVRDAGI SIYOSIY VAZIYAT

XVI asr boshlarida Afǵoniston taxti uchun Safaviylar va Temuriylar oʻrtasida kurash borar edi. Safaviylar shohi Taxmasp (1524-1576) kuchli qoʻshin bilan kelib Qandahorni bosib oladi. Bobur Mirzoning oʻǵli Humoyun Hidiston taxti uchun kurashda Sherxonga maǵlub boʻladi.

1554 yilga kelib, yaxshq tayyorgarlik koʻrgan Humoyun oʻz taxtini yana qaytarib oladi. [1]U mamlakatning shimoliy qismini qoʻlga kiritib, Sherxonning tarafdorlariga qarshi kurash olib boradi. Ularni maǵlub etadi koʻp oʻtmay oʻzi vafot etadi. Uning ishini oʻǵli Akbarshox daqom ettiradi.

Akbarshox Hinndiston taxti uchun kurash olib borayotgan bir paytda, Safaviylar vaziyatdan unimli foydalanadi va Qandaxorni bosib oladi. Soʻngra Afǵoniston 37 yil mobaynida Safaviylar hukumronligi ostida boʻladi.

1595 yilda Akbarshox katta kuch toʻplab Qandahorni qaytarib oladi va bu shahar 1622 yilga qadar Temuriylar qoʻl ostida boʻladi.[2]

Mulla Ali Qoriyning tavallud topgan joyi Hirot oʻsha davrlarda ilm-fan va madaniyat taraqqiy etgan markazlardan biri edi. U erda adabiyot va sheriyat gullab yashnagan boʻlib, olimlar va fozillar ijod qilishar edi. Bu erdagi koʻplab madrasalarda diniy va dunyoviy bilimlar oʻrgatilar edi. Ana shunday ijtimoiy-siyosiy va tarixiy jarayonlar roʻy berayotgan bir paytda Mulla Ali Qori dunyoga kelib, voyaga etdi umrining bir qismini shu diyorda oʻtgazdi.

Arab diyorlaridan biri boʻlgan Hijoz[3] esa oʻsha paytda Usmonli turk imperiyasi tarkibidagi bir viloyat edi. XVI rda derli barcha arab mamlakatlari turk hukmdorlari tomonidan bosib olinib, Usmonli turk imperiyasi tarkibiga kiritilgan edi. Arab mamlakatlari ichida birinchilardan boʻlib Suriya va Misr oʻz mustaqilligini yoʻqotdi. Hijoz esa oʻsha vaqtlarda Misr tarkibida edi. Hijozning dehqon va badaviy arabdariga mamluklar tomonidan turli xil zulmlar oʻtkazilar edi. Misr hukmdorlarining Hijoz xalqi boshiga katta soliqlar solib, ularga zulm  oʻtkazishi  turk imperiyasining Misrni bosib olishiga sabab va ular uchun ancha qoʻl keladigan vaziyat boʻlgan edi. Turk sultoni Salim I Misr mamluklarini 1516 yili Halab yaqinida maǵlubiyatga uchratdi.[4]

1517 yili turklar Salim I boshchiligida Qohirani hech qanday qarshiliksiz, osonlik bilan qoʻlga kiritishadi.Usmonli turk imperiyasining Misrni bosib olganligi oʻz-oʻzidan Hijoz hududi ustidan ham hukmronlikni qoʻlga kiritishi edi. Oʻsha vaqtlarda dunyoning turli joylaridan minglab hajilar ziyoratga boradigan Makkai Mukarrama va Madinai Munavvara  shaharlarini oziq-ovqat bilan taminlash ishlari Misr hukumati tomonidan amalga oshirilar edi. Misr Usmonili turk imperiyasi qoʻliga oʻtgandan soʻng bu borada sayi harakatlarni turklar oʻz qoʻllariga oldilar. Turk sultoni Salim I Qohirada yashagan oxirgi Abbosiylar xalifasidan xalifalik unvonini oldi. Oʻshandan etiboran xalifalik usmonli turklar imperiyasi tomoniga oʻtadi. Salim I Kabaning kalitini olib, “Xodimul-haramayn ash-shariyfayni” (ikki muqaddas haram xizmatkori) unvoinini ham qoʻlga kiritadi.[5]

Turklar boshqarivi bilan bir qatorda Arab mamdakatdariga tasavvif ham kirib keldi. Oʻsha davrlarda tasavvifdan chuqir ketib, adashgan bazi bir firqalar ham paydo boʻlgan edi. Mulla Ali Qori esa ularga qarshi bir necha raddiyalar bilan javob qaytardilar.Muxamatdinov Hazaratdin Tajetdin oʻǵli tayyorladi.