Allah taala insandi jaratqannan keyin tek ózine ǵana ibadat qılıwǵa hám buyrıqlarına ámel etip, qaytarǵan islerinen tiyiliwǵa buyırǵan. Mine usınday Allah taala qaytarǵan islerden biri bul – máskúnemlik yaǵnıy spirtli ishimliklerdi hádden tıs qabıl etiw esaplanadı. Quranı káriym hám hádisi sháriyflerde spirtli ishimlikler xamr dep ataladı. Usı spirtli ishimlikler túrli keselliklerge jol ashadı, aqıldan azdıradı, bawırdıń islew sistemasın izden shıǵaradı, bas miydiń rawajlanıwına hám súyeklerdiń mortlasıwına keri tásir kórsetiwin medicina tarawı álleqashan izertlep, dáliyllep bergen. Biraq, spirtli ishimlik ishiw usınday jaman aqıbetlerge alıp keliwin bilip tursa da, insanlar oni qabıl etiwden toqtap atırǵanı joq. Bile tura, ózlerin apatqa, ómirin qısqartıwǵa iytermelep atır. Allah taala Quranı káriymde: «Óz qollarıńız benen ózlerińizdi óltirmeń», dep buyrıq bergen. Baqara súresi, 195-ayat;
"Meniń sezimlerimdi tek sıyırlarım túsinedi", - dedi bir araqxor.
"Iship alıp haywannıń isin qılmasań, adamlar da túsinedi", - dedim men.
Araq (alkagol) qayǵını shaqırıwshı illet
Uwayım-qayǵısın spirtli ishimlik penen ketiriwdi oylap ishiwshilik dártine jolıǵıp atırǵanlarǵa Abdullah Isfahaniydiń usı sózlerin aytıw menen sheklenemiz:
"Kim araq hám sharap ishiwdi ádet qılsa, Allah taala onı bir awırıwǵa jolıqtırıp qoyadı, keyin onıń hasla emi bolmaydı".
Más qılıwshı ishimlik ishiwshide on illet boladı:
1. Kóziniń nurı ketedi;
2. Bawırı nawqaslanadı;
3. Qorqaq boladı;
4. Biymaza boladı;
5. Júregi qástelenedi;
6. Xalıqtıń itibarınan qaladı;
7. Ashkóz bolıp qaladı;
8. Xalıqqa dushpan kórinip, abıroyı ketedi;
9. Ómiri qısqaradı;
10. Pulı menen malında bereket bolmaydı.
Dinimizde más qılıwshı ishimlikler ishiw qatań qaytarılǵan. Allah taala Quranı káriymde mınanday degen:
«Háy iyman keltirgenler! Álbette, xamr (más qılıwshı ishimlikler), qumar, butlar hám (pal ashatuǵın) shópler – shaytannıń isinen bolǵan iplaslıq. Solay eken, onnan shetleniń. Qánekey, utısqa erisseńiz».
Ayattıń dawamında jáne aytadı:
«Álbette, shaytan xamr (más qılıwshı ishimlikler) hám qumar arqalı aralarıńızǵa dushpanlıq hám jek kóriwshilikti hám de sizlerdi Allahtıń zikrinen hám namazdan tosıwdı qáleydi. Solay eken, endi (araq ishiwden) toqtawshı bolarsız?» Maida súresi, (90-91-ayatlar).
Anas razıyallahu anhudan ráwiyat qılınadı:
«Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam xamr(araq)da on adamdı náletlegen: onı sıǵıp shıǵarıwshını, sıǵıwdı buyırǵandı, ishiwshini, tasıwshını, tasıtıwshını, quyıp beriwshini, satıwshını, pulın jewshini, satıp alıwshını hám sattırıwshını». Termiziy hám Ábiw Dawıt ráwiyat qılǵan.
Sholıw: Payǵambarımız sallallahu alayhi wa sallamnıń dáwirindegi más qılıwshı nárse xamr, dep atalıp, tiykarınan, júzim hám qurmadan sıǵıp alınatuǵın ishimlikten ibarat edi. Onnan basqa jáne úsh nárse bar edi, biraq olardan xamr alıw az edi. Keyin ala, más qılıwshı nárselerdiń túri de, atı da kóbeyip ketti. Biraq, olardıń hámmesi túri hám atına qaramastan xamr húkimin ala beredi. Sebebi, Payǵambarımız sallallahu alayhi wa sallam «Hár bir más qılıwshı nárse xamr esaplanadı hám ol haram boladı», degen.
Sonıń ushın házirgi kúndegi barlıq más qılıwshı nárseler xamr esaplanıp, olar ishile me, shegile me, iyiskelene me, iyne menen jiberile me, parqı joq. Araq, viski, morfi, nasha, geroin, qara dári bulardıń barlıǵı haram. Hámmesi ushın on taypa adam Payǵambarımız sallallahu alayhi wa sallamnıń tilinen náletke ushıraydı. Allahtıń miyriminen quwıladı. Keliń, sol baxtı qara on topar menen tanısıp shıǵayıq.
Muhammad ibn Ahmad al-Beruniy orta arnawlı islam bilim jurtı oqıtıwshısı J.Iskenderov