MUHAMMMAD IBN AHMAD AL-BERUNIY” ORTA ARNAWLÍ ISLAM BILIM JURTÍ

Bilim jurtında talabalar zaman talaplarına say bilim alıwı ushın barlıq qolaylıqlar jaratılǵan. Atap aytqanda, eń zamanagóy oqıw quralları menen támiyinlengen oqıw xanaları, málimleme-resurs orayı, dáretxana, asxana, jataqxana, sport zalı, mini futbol maydanshası, salamatlıq xanası, shashtárezxana bar.

“Quranı kárim hám tájwid” pullı oqıw kursları

Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń “Diniy-aǵartıwshılıq tarawınıń jumısın túpkilikli jetilistiriw ilajları haqqında”ǵı 2018-jıl 16-apreldegi PP-5416-sanlı Pármanı menen tastıyıqlanǵan ilajlar Baǵdarlamasınıń 6-bántinde belgilengen wazıypalardıń orınlanıwın támiyinlew maqsetinde Ózbekstan musılmanları mákemesiniń 2018-jıl 30-apreldegi 01A/056-sanlı buyrıǵı tastıyıqlanǵan. Usı múnásibet penen Muhammad ibn Ahmad al-Beruniy medresesinde 2018-jıl 10-iyunnan baslap “Quranı kárim hám tájwid” úyretiw boyınsha pullı oqıw kursları shólkemlestirildi.

Málimleme resurs orayı

Muhammad ibn Ahmad al-Beruniy” orta arnawlı islam bilim jurtınıń málimleme resurs orayı fondında jámi 17756 kitap saqlanbaqta. Sonnan, 1505 ulıwma bilimlendiriw ádebiyatları, 4085 arnawlı pánlerden sabaqlıqlar, 764 sociyallıq-ekonomikalıq ádebiyatlar, 7340 ilimiy-ǵalabalıq ádebiyatlar, 919 elektron ádebiyatları quraydı.

Kurslar

2018-jıl 10-iyunnan baslap “Quranı kárim hám tájwid” úyretiw boyınsha pullı oqıw kursları shólkemlestirildi.

Talabalar

Búgingi kúnge kelip bilim jurtında 148 talabaǵa 21 oqıtıwshı tárepinen tálim-tárbiya berip kelinbekte.

Jetiskenliklerimiz

Bilim jurtı oqıtıwshıları hám talabaları ótkerilip kelinetuǵın túrli tańlawlarda qatnasıp joqarı orınlardı iyelep kelmekte.

DUWANÍŃ PAZÍYLETI

Dinimizde ibadatlardıń hár túrli kórinisleri bar. Solardan biri duwa – bendeni Rabbisi menen baylanıstırıwshı hám oǵan teńsiz ruwhıy quwat beriwshi ibadat esaplanadı. Bende duwa járdeminde keńshilikte de, qıyınshılıqta da Rabbisine jalbarınadı hám sıyınadı. Duwa ullı ibadat.

Duwa – sózlikte “soraw”, “jalbarınıw” mánilerin bildiredi. Al, sháriyatta Allah taaladan bendeniń ózin pás tutıp járdem, mádet sorawına aytıladı.

Allah taala duwanıń áhmiyeti tuwrısında Quranı káriymde bılay deydi:

 “Eger bendelerim sennen Men haqqımda sorasa, (onda olarǵa meniń mına sózimdi jetkiziń): Men, álbette, jaqınman. Duwa qılıwshınıń duwasın qabıl qılaman. Solay eken, olar da Meniń (buyrıqlarımdı) qabıl etsin hám iyman keltirsin. Qáne edi, olar tuwrı joldı tapsa” (Baqara súresi, 186-ayat).

Ayatı káriymada móminler ushın úlken xosh xabar bar. Ol da bolsa duwa qılıwshı hám jalbarınıwshınıń soraǵanın beriwge iláhiy wáde berilmekte.

Allah taala zarlanıp, jasırın hám sınıqlıq penen duwa qılıwǵa buyırıp bılay degen:

 “Rábbińizge zarlanıp hám jasırın duwa qılıń. Ol hádden asıwshılardı jaqsı kórmeydi” (Arof súresi, 55-ayat).

Payǵambarımız sallallahu alayhi wa sallam duwa haqqında mınanday degen:

 “Álbette, duwa – ibádat! Keyin “Mennen duwa qılıp sorań, qabıl etemen”, – degen ayatı káriymanı oqıdı” (Imam Buxariy ráwiyatı).

Jáne bir hádisi sháriypte Payǵambar alayhissalam aytadı:

 “Allah taalaǵa duwadan kóre húrmetli (súykimli) nárse joq!” (Imam Buxariy ráwiyatı).

Bende duwa qılıwı ushın Allah taalanıń dárgayı hár dayım ashıq. Biraq, Allah taala bazı waqıtlardı duwa qılıw ushın pazıyletli etip qoyǵan. Bul waqıtlarda qılınǵan duwalar qabıl bolıwı tez boladı. Ol waqıtlar tómendegiler:

  •  Túnniń aqırǵı bólegi (yaǵnıy sáhár waqtı);
  •  Azan hám iqamattıń ortasında (yaǵnıy namazǵa azan aytılıp bolınǵannan keyin, parızǵa iqamat aytılaman degenshe duwalar tosıqsız qabıl boladı);
  •  Sájde halatında (bunday sájde halatında duwa qılıw nápil namazlarda boladı, parız namazlarda múmkin emes);
  •  Jawın jawıp turǵan waqıtta (sebebi, sol waqıtta Allah taalanıń rahmat esikleri ashılıp turǵan boladı);
  •  Juma kúnininiń bir saatında (yaǵnıy, bul juma kúniniń bir saatı adamlardan jasırılǵan. Sonıń ushın Juma kúniniń hámme waqtın duwa qılıp júriw maqsetke muwapıq boladı. Sonday etsek, inshaallah sol waqıtqa tuwra kelip qalıwımız múmkin);
  •  Arafa kúni (yaǵnıy Zulhijja ayınıń toǵızınshı kúninde qılınǵan duwada álbette qabıl boladı);
  •  Awız ashıp atırǵan waqıtta (bul tek ǵana ramazan ayında emes, al basqa kúnleri ıqtıyarıy oraza tutıp, awzımızdı ashqanda da beriletuǵın bir imkaniyat).

Mine usı waqıtlarda qılınǵan duwalar álbette qabıl boladı.

Insan tek ǵana óziniń haqına emes, basqalardıń da haqlarına duwa qılıwı múmkin. Ózgelerdiń haqına qılınǵan duwalardıń qabıl bolıwı tez hám dinimizde maqtalǵan is bolıp esaplanadı.

Ulamalarımız diniy dereklerdi úyrenip shıǵıp, duwalardıń qabıl bolıwı ushın bir neshe shártler bar ekenin atap ótedi. Ol shártler tómendegiler:

  •  Íqlas penen duwa qılıw;
  •  Duwanıń qabıl bolıwına qattıǵa iseniw;
  •  Duwa qılıp atırǵanda qálbi oyaw bolıwı, shın kewilden, úmit penen duwa qılıw;
  •  Luqması, kásibi hadaldan bolıwı kerek;
  •  Duwada hádinen aspaw, gúnaǵa hám silai rahmdı úziw ushın qılınǵan duwa qabıl bolmaydı;
  •  Duwa qılaman dep onnan úlkenirek isti tárk etpew, máselen parızlardan birin yaki ata-ananıń shaqırǵanına juwap qaytarıwdı tárk etip qılınǵan duwa da qabıl bolmaydı.

Ulamalarımız duwanıń qabıl bolıwın jaqınlastırıw ushın bir neshe ádeplerdi sanap ótedi. Ol ádeplerden bazıları tómendegiler:

  •  Qublaǵa júzlenip, kámil táharat penen, qollardı ashıp duwa qılıw;
  •  Duwanı Allah taalaǵa hámd hám Payǵambarımızǵa salawat penen baslaw, aqırında da Payǵambarımızǵa salawat aytıw. Hádiste aytılıwınsha eki salawat ortasındaǵı duwa álbette qabıl boladı;
  •  Duwa qılǵannan keyin asıqpaw. Qılǵan duwam qabıl bolmadı, demesin, onıń duwası erte me, kesh pe qabıl boladı. Dúnyada yaki aqırette óz nátiyjesin beredi;
  •  Duwanıń sózlerin kelistirip qálipke salıp aytıwdan uzaq bolıw kerek;
  •  Duwada hádden aspaw, yaǵnıy hádden tısqarı baqırıp duwa qılıw, múmkin bolmaǵan nárselerdi soraw, ózine yaki ózgege jamanlıq soraw múmkin emes;
  •  Jámlewshi duwalardı qılıw, ayat hám hádislerde kelgen sózleri qısqa bolsa da mánisi keń duwalardı qılıw;
  •  Duwanı úsh márte tákirarlaw. Payǵambar alayhissalam sonday etken;
  •  Bekkem isenim menen duwa qılıw, qáleseń ber, qálemeseń berme kibi sózlerdi isletpew;
  •  Duwanıń basında óziniń haqına keyin ózgelerdiń haqına duwa qılıw;
  •  Hár dayım duwada bolıw;

Duwanıń áhmiyeti mómin-musılmanlar qıyınshılıqqa túskeninde de jarqın kórinedi. Sebebi, Payǵambarımız sallallahu alayhi wa sallamnıń tariyxın úyrensek, qıyınshılıq waqıtlarında: máselen oba tarqalsa, qurǵaqshılıq bolsa, kúshli dushpan bastırıp kelgende bárshe zárúr sharalar menen birgelikte Payǵambarımız Allah taalaǵa júzlenip, jalbarınıp duwa qılar edi. Bir márte ullı sahabalardan Ábiw Bákr hám Bilal razıyallahu anhumaǵa Mádinada bezgek tiygende bul obadan amanlıq beriwdi sorap duwa qılǵanı ráwiyat etilgen. Payǵambarımız alayhissalam Allah taalanıń: “(Allahtan) sabır hám namaz (oqıw) menen járdem sorań. Álbette, ol (namaz Allahǵa) boysınıwshılardan basqalarǵa júdá úlken is” – degen ayatı káriymasına ámel etip, qáweterge salıwshı, mashaqatlı bir is payda bolsa, namaz oqıp, duwaǵa kiriser edi. Óytkeni, namaz da duwa kibi Allah taalaǵa zarlanıw bolıp esaplanadı.

Muhammad ibn Ahmad al-Beruniy orta

arnawlı islam bilim jurtı oqıtıwshısı A.K.Yakupov