
Allah taala óz qálewi menen jurtımızǵa Islam nurın alıp kelgeninde, ayrım sahaba razıyaallahu anhumlarǵa házirgi Túrkmenistannıń átirapları, atap aytqanda Nisa hám Marv qalalarında jasaw nesip etti. Álbette, sahaba razıyaallahu anhumlar bar jerde hádis sabaqları shólkemlestirilgen. Adamlar hár tárepten kele basladı. Nátiyjede úlken hádis mektebi payda boldı. Keyinrek, bul mektep Ishaq ibn Rohawayh al-Marwaziy hám Abdullah ibn Muborak al-Marwaziydey ullı alımlar hám muhaddislerdi tárbiyalap jetilistirdi. Nisadan bolsa eń itibarlı altı hádis kitabı (“Sihohi sitta”) nıń birin jazǵan Imam Nasaiy jetisip shıqtı.
Marv hám Nasodan keyin hádis ilimi basqa úlkelerge de tarqaldı. Túrli jerlerden ullı muhaddisler jetisip shıqtı. Olardı atpa-at sanap ótiw qıyın, biraq eń belgili bolǵanlarınan ayrımların aytıp ótemiz. Sóziimzdiń basında Ishaq ibn Rohawayh al-Marwaziy, Abdullah ibn Muborak al-Marwaziy hám Imam Nasaiylerdi aytıp ótken edik. Solar menen bir qatarda Imam Buxarıy, Imam Termiziy, Imam Dorimiy Samarqandıylardı da pútkil Islam álemi hádis iliminiń kózge kóringen alımları dep tán alǵan. Bir sóz benen aytqanda hádis iliminde hesh bir musılman jurtı bizlerdiń jurtımızdıń aldına túse almaydı. Dúnya tán alǵan hádis kitapları altaw bolıp, sonnan besewine hámme bir hawazdan kelisken. Solardan úshewi – Imam Buxarıy, Imam Termiziy hám Imam Nasaiyler jurtımız perzentleri sanaladı. Altınshı orınǵa úsh kitap dawagerlik qıladı. Olardan biriniń avtorı bolǵan Imam Dorimiy Samarqandıy da jurtımız perzenti. Jáne Imam Buxarıydıń “Sahih” ın Qurannan keyingi eń isenimli kitap dep tán alınǵan.
Álbette bunday nátiyjelerge erisiw óz-ózinen bolmaydı. Sol dáwirdegi qorshaǵan ortalıq, túrli hádis mektepleri arasındaǵı ózara bellesiwler, ustaz hám shákirtlerdiń kópligi bul ilimniń rawajlanıwına óz úlesin qosqan. Bir sóz benen aytqanda jurtımız islam ilimleriniń kózge kóringen alımlarına besik bolǵan desek asıra aytqan bolmaymız. Solardıń arasında usı jılı 1200 jıllıǵı keńnen belgilenip atırǵan muhaddis alım Imam Termiziyde bar. Húrmetli jurt basshımız tárepinen bul ilajdı múnásip ótkeriw boyınsha qararı qabıl etildi. Usı jıldıń 15-16-sánesinde Tashkent qalasında dúnyanıń kózge kóringen alımları, shólkemleri qatnasında “Islam jaqsılıq hám tınıshlıq dini” atamasında konferenciya ótkeriliwi rejelestirilgen. Usı konferenciya sheńberinde Imam Termiziyge baǵıshlanǵan ushırasıwlardıń ótkeriliwi de názerde tutılǵan. Sonday-aq usı aydıń 17-sánesinde Termiz qalasında óz aldına Imam Termiziydiń 1200 jıllıǵına baǵıshlanǵan ilimiy konferenciya ótkeriliwi rejelestrilgen. Bul bolsa elimizden jetilisip shıqqan alımlarǵa bolǵan húrmet belgisi esaplanadı. Sebebi alımları húrmetlengen jurt hesh qashan kem bolmaydı. Allah taala jurtımızdan elede kóplep usınday alımlardıń shıǵıwın nesip etsin.
Bilim jurtı oqıtıwshısı J.Iskenderov.